Szlak nr 2 (44 km) "Szlakiem dawnego rzemiosła i pomników przyrody"

Trasa ta rozpoczyna się tak samo jak szlak nr 1 przy kluczborskim Rynku na ulicy Kopernika. Szlak nr 1 (zielony i czerwony) prowadzi prosto na wschód, a szlak nr 2 (żółty) skręca w prawo na południe. Po przekroczeniu ulicy Strzeleckiej (droga łącząca Kluczbork z Chocianowicami) jedziemy ulicą Leśną, która biegnie skrajem lasu ok. 200 m. Następnie ulica skręca w prawo i po 100 m zmienia kierunek w lewo. Z prawej strony znajdują się ogródki działkowe, a z lewej las miejski. Po 260 m ulica Leśna przekracza tory kolejowe (linia KluczborkKatowice), przejściem niestrzeżonym, zabezpieczonym szlabanem. Należy zachować szczególną ostrożność przeprowadzając rower. W odległości 50 m ulica Leśna przecina ul. Gen. BoraKomorowskiego i dalej prosto (120 m) prowadzi do ulicy Gen. Okulickiego, którą skręcając w prawo (po 500 m) dojeżdżamy do ulicy Opolskiej droga krajowa nr 45.	Jedziemy w lewo ul. Opolską i po 30 m skręcamy w prawo w ul. Gen. Sikorskiego, którą, po ok. 100 m, za stacją paliw, skręcamy w lewo. I tak ścieżką docieramy do wsi Kuniów (Kuhnau). Jest to dość duża wieś. Warto w niej zwiedzić, najciekawsze obiekty, do których zaliczyć można kościół pw. Św. Jana Chrzciciela pierwotny wzmiankowany w 1301 r., od 1317r. w posiadaniu Krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą. Obecny kościół zbudowany jest na miejscu poprzedniego w 1803 r. W latach 193132 rozbudowany został przez przedłużenie o transept i nowe prezbiterium, bez wyraźnych cech stylowych. Prostokątna nawa z kwadratową wieżą znajduje się od zach. Drewniany chór muzyczny pochodzący z XVIII w., wsparty jest na czterech spiralnych słupach. Nad nawą dach siodłowy, a na wieży hełm nowy pobity blachą. Ołtarz główny powstał z XVIII w. fragmentów.
Po bokach można obejrzeć dwie bramki, na których umieszczone są barokowe rzeźby św. Piotra i Pawła. Ołtarzyk boczny z I poł. XVIII w. pochodzi wraz z obrazem Przemienienia z XVII w., z kaplicy w Nowym Dworze. O wiek starsza jest ambona z posążkami Chrystusa Dobrego Pasterza i czterech ewangelistów na parapecie. Niedaleko kościoła znajduje się Wozownia plebańska z XIX w., drewniana, konstrukcji mieszanej, prostokątna. We wsi Kuniów istnieją także szczątki XIX w. kuźni i piekarni. Ze względu na to dziedzictwo Stowarzyszenie Na Rzecz Rozwoju Wsi Kuniów utworzyło zabytkowe pomieszczenia regionalne pod nazwą "Izba Pamięci Regionalnej i Rzemiosła".	W oryginalnym piecu odbudowanej kuźni, przy użyciu narzędzi z XIX w., można wykuć "Podkowę Kuniowa", a w piekarni samemu wyrobić i wypiec "Chleb Kuniowski" przygotowany według dawnej receptury. Po pracy, gotowy wypiek spożywa się przy stylowych ławach wśród zabytkowych eksponatów. Po zwiedzeniu Kuniowa wracamy do miejsca koło krzyża, gdzie stoi drogowskaz i jedziemy w kierunku południowo zachodnim. Wyjeżdżając z Kuniowa przekraczamy dwukrotnie tory kolejowe, jedziemy drogą szutrową do odległej około 3,7 km wsi o nazwie Bazany (Basan), a dokładniej do Przysiółka Wawrzyńcowskiego. Tu przekraczamy drogę asfaltową JasienieBazany i jedziemy dalej prosto w kierunku Osi. Po przejechaniu 900 m znajdujemy się przy ostatnich zabudowaniach Przysiółka w obszarze lasów StobrawskoTurawskich. Na pierwszym skrzyżowaniu w lesie, po 550 m, skręcamy w prawo. Po przejechaniu kolejnych 700 m z lewej strony wyłania się polana, a po przeciwnej stronie tablica informacyjna leśnego rezerwatu przyrody "Bazany". Jest to jedyny w gminie Kluczbork rezerwat, w którym chroni się naturalne stanowisko sosny na piaszczystych wydmach. Obficie występuje tu jałowiec pospolity.
Rezerwat założony w 1969 r., położony jest na skraju Borów Stobrawskich; (powierzchnia 22,02 ha) ma za zadanie zachowanie boru sosnowego na wydmach z obfitym stanowiskiem jałowca. Skład florystyczny to: drzewostan o wieku 1580 lat, w którym przeważa sosna z udziałem brzozy i dębu szypułkowego, wraz z pięknymi okazami jałowca o wys. 25.5 m. W podszyciu występują również: wierzba siwa, jarzębina, kruszyna; w runie leśnym: orlica, jałowiec włosisty, żarnowiec, dziurawiec zwyczajny, borówki czarna i brusznica, szczotlicha siwa i inne. Za tablicą informacyjną skręcamy w prawo i jedziemy drogą w kierunku osady Damnik. Na początku tej drogi z lewej strony, w pobliżu tablicy znajduje się punkt odpoczynkowy. Dalej poruszamy się prosto przez wspaniałe Bory Stobrawskie około 350 m, gdzie droga rozwidla się. My jedziemy drogą w prawo i wyjeżdżamy z lasu po około 400 m. Na wprost przed nami widoczne są zabudowania osady Damnik, a z prawej strony widok na Bazany z górującą sylwetką kościoła. Po około 450 m dojeżdżamy do drogi asfaltowej, którą jedziemy 800 m do skrzyżowania dróg, przy którym stoi krzyż i drogowskaz szlaku. Tu skręcamy w lewo w ulicę Leśną biegnącą tzw. Murzańską Linią w kierunku lasu, do osady leśnej Zameczek (4,5 km). Po przejechaniu tą ulicą 650 m, koło małej kapliczki, ul. Leśna skręca w lewo. Jedziemy drogą gruntową prosto 50 m i ponownie znajdujemy się w lesie. Po ok. 550 m mijamy przejazd kolejowy linii KluczborkOpole. Przed Zameczkiem droga rozwidla się, a my jedziemy odnogą w prawo aż do drogi asfaltowej, która łączy Nową Bogacicę z Zameczkiem.	Przed nami leśniczówka oraz przystanek autobusowy. Jeżeli chcemy zwiedzić pomnik przyrody "Aleję Dębów" w Zameczku, możemy skręcić w lewo (drogowskaz "Dęby" trasa nie oznakowana) i po około 1,5 km dojechać do leżącej na granicy gminy Kluczbork Nowej Bogacicy (Karlsgrund). Po drodze możemy podziwiać piękną Aleję Dębów, na którą składa się 9 okazów dębu szypułkowego. Aleja rośnie wzdłuż drogi z miejscowości Piece. Wiek drzew określa się na 400 lat, obwody pni 440 640 cm, wysokość 1425 m (nr rej. 65). Na podwórzu osady leśnej rośnie także godny uwagi dąb szypułkowy o obwodzie pnia 400 cm, wysokości 20 m (nr rej. 78). Do starodrzewu rosnącego w pobliżu wsi Nowa Bogacica należą również dwa drzewa gat. buk zwyczajny (270 lat, obwód 365 i 410 cm, wys. 26 m). Obok parkingu w miejscowości Piece rozpoczyna się jedna ze ścieżek przyrodniczych Stobrawskiego Parku Krajobrazowego.
Ścieżka ta ma długość ok. 12 km i prawie w całości prowadzi drogami leśnymi. Licznie występuje tu jodła pospolita (pn. granica zasięgu) i starodrzew sosnowy (ze spałami żywiczarskimi), a także grab, róża pomarszczona, olsza czarna, tarnina, lipa drobnolistna, modrzew, brzoza brodawkowata, leszczyna, sosna wejmutka, topola, osika. Można tu obserwować wydmy (nawet do 4 km długości i 10 m wysokości), a także spotkać krogulca, rybołowa, dzięcioła czarnego i zielonosiwego, rudzika, kapturkę, muchołówkę szarą, rogatkę, modraszkę, sikorę ubogą, raniuszka, kowalika, pełzacza leśnego, ziębę, grubodzioba, sójkę, srokosza, motyla zieleńczyka ostrężyńca, wydrę, ropuchy, żaby brunatne, zielone i trawne, jaszczurkę zwinkę, żyworodną i padalca. Jadąc na pn. od przysiółka Piece, ponownie docieramy do Zameczka.	W jego okolicy występują lasy bogate w grzyby m.in. prawdziwki, podgrzybki. Ponownie dojeżdżamy do szlaku żółtego i po 3 km docieramy do wsi Żabiniec (ciekawostką jest to, że jeden z przysiółków nazywany był Ameryką). Po 800 m jesteśmy w największej wsi gminy Kluczbork Bogacicy (Bodland), która obecnie liczy około 1,6 tys. mieszkańców. Ta wielodrożna wieś, położona jest wśród pól uprawnych na Równinie Oleśnickiej 5 km od Kluczborka; osada wymieniana już w dokumentach w XIII. W XVII w., była ośrodkiem przemysłu wapienniczego i szklarskiego (razem z sąsiadującą Bogacką Szklarnią). Do ciekawych obiektów, które warto tu zwiedzić należy też kościół pw. Św. Trójcy zbudowany w latach 17971805. Poprzedni drewniany pochodził z 1597 r.; do 1810 przynależał do zakonu Krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą; rozbudowany w latach 190506. Pozbawiony jest cech stylowych, orientowany, murowany. Z pierwotnego kościoła zachowana jest prostokątna nawa z zaokrąglonymi narożnikami oraz kwadratowa wieża od zach., kruchta od pn. Przedłużony został o transept z kopułą i prezbiterium; dach siodłowy kryty dachówką; hełm wieży ośmioboczny, baniasty, łamany, pobity blachą. Ołtarz główny (koniec XVII w.), z bogatą dekoracją snycerską i rzeźbami, przeniesiony został po sekularyzacji w 1810 r. z kościoła franciszkanów w Namysłowie. Prospekt organowy to dzieło regencyjnorokokowe. Dwór późnoklasycystyczny z I poł. XIX w., jest murowany, parterowy, wysoko podpiwniczony, wzniesiony na rzucie prostokąta, dwutraktowy z sienią na osi, dach siodłowy kryty dachówką.
Spichlerz dworski pochodzi z I poł. XIX w., murowany, prostokątny, dwukondygnacjowy, podpiwniczony, dach siodłowy kryty dachówką. W Bogacicy szlak z drogi skręca w prawo w ulicę Powstańców Śląskich. Z lewej mijamy boisko sportowe, remizę strażacką oraz szkołę, za którą, po przejechaniu 300 m, skręcamy w lewo w ulicę Szkolną. Po 300 m przekraczamy ulicę Wolności (droga asfaltowa łącząca Borkowice) i wjeżdżamy w ul. Stawową, którą po 50 m dojeżdżamy do placu Restauracji i Hotelu "Nad Stawem" (14 miejsc noclegowych, pokoje 1 i 2 os.). Restauracja cieszy się dobrą opinią wśród konsumentów, którzy często korzystają z jej usług. Po wykorzystaniu obiektu na odpoczynek, kierujemy się na prawo ulicą Wiejską, którą jedziemy prosto. Po 70 m z prawej mijamy wlot ul. Zamkowej, a my jedziemy prosto, obok kaplicy. Po 700 m dojeżdżamy do ulicy Krzywej, gdzie dochodzi z prawej strony, z Kluczborka trasa koloru czarnego (łącznik). >> Łącznik czarny (skrót do KLUCZBORKA).	Jeżeli planujemy skrócić naszą wycieczkę to skręcamy w prawo i dojeżdżamy do miejscowości Krasków (Kraskau), który jest niewielką wsią przylegającą od zachodu do Kluczborka. Po drodze mijamy kościół pw. Św. Jadwigi w 1874 zbudowany jako neogotycka kaplica, rozbudowana w 1932; wewnątrz znajduje się wiele rzeźb, m.in. gotycka, odnowiona w 1935 r. św. Jadwigi. Około 1300 m od głównej ulicy znajduje się cmentarz żydowski można dojechać tam najpierw dróżką asfaltową, a potem gliniastą. Otoczony jest on murem, częściowo zniszczony, wiele płyt nagrobnych posiada napisy w języku żydowskim i niemieckim. Dalej kierujemy się przez tory kolejowe do Kluczborka. Mijamy budynki Fabryki Maszyn i Urządzeń FAMAK (przed wojną produkowała ona silniki samolotowe).
Po minięciu bramy wjazdowej do zakładu, skręcamy w lewo, a po ok. 200 m w prawo i ponownie docieramy do torów kolejowych. Za nimi skręcamy w lewo i jadąc wzdłuż nich docieramy do stacji PKP, gdzie nasza trasa łączy się z trasą "Gościnne Zagrody". Jeżeli planujemy jechać dalej, żółtym szlakiem, skręcamy w lewo i po 350 m dojeżdżamy do skrzyżowania, z którego skręcamy w prawo, w kierunku wsi Stare Czaple. Wśród łąk położonych w pradolinie Stobrawy przejeżdżamy drogę asfaltową. 500 m od skrzyżowania przekraczamy most na Stobrawie i następny na Baryczce, która z prawej strony wpływa do Stobrawy. Jedziemy prosto przez wieś w kierunku Smard i dojeżdżamy do drogi krajowej nr 42, która łączy Kluczbork z Wrocławiem. Przekraczając ją należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ mamy utrudnioną widoczność z prawej strony przez stojące obok budynki. Dalej jedziemy prosto drogą asfaltową o małym natężeniu ruchu drogowego, którą z obu stron osłaniają rosnące drzewa. Dojeżdżając do wsi Smardy Dolne (Nieder Smardt) przekraczamy na niestrzeżonym przejeździe kolejowym linię Kluczbork Wrocław. Z lewej strony znajduje się nieczynna stacja. Jadąc dalej prosto 250 m do skrzyżowania, na którym skręcamy w prawo, w ulicę Polną, po 250 m docieramy do leżącego po lewej stronie ulicy pałacu w otoczeniu drzew parkowych. Pałac w Smardach Dolnych pochodzi z ostatniej ćwierci XIX w. Zbudowany w stylu neoklasycystycznym, z cegły z kamiennymi detalami, tynkowany. Wystawiony na planie prostokąta, podpiwniczony, dwukondygnacyjny.	Bryła obiektu jest zwarta. Od frontu i od tyłu na środku znajdują się ryzolity. W ryzolicie frontowym znajduje się piętrowa loggia, o korynckich, kanelowanych kolumnach. Na piętrze znajdują się kolumny z łukiem arkadowym, w którym znajdował się niegdyś zegar. Układ wnętrza jest dwutraktowy z sienią na osi. Na dole znajdował się mały salon, a na górze duży z plafonem na suficie i freskami. Podłogi zdobiły ozdobne parkiety. Remont pałacu rozpoczęto i część prac wykonano (dach, okna, drzwi). Odrestaurowane zostało również ogrodzenie, lecz remont pałacu nie jest dokończony. Park naturalistyczny zajmuje powierzchnię 3,3 ha. W jego drzewostanie występują dęby szypułkowe i czerwone, robinia akacjowa, jawor, lipa drobnolistna, grab zwyczajny (zachowana fragmentarycznie aleja grabowa), jesion wyniosły, sosna wejmutka i klon jesionolistny. Po prawej stronie ulicy są obiekty folwarczne, które powstały na przełomie XIX/XX w. Wykorzystywane były jako magazyny, dziś nie użytkowane i opuszczone. Ulica Polna za pałacem skręca w lewo w kierunku północnym. W odległości 300 m (drogowskaz) z lewej strony jest wylot drogi gospodarczej, na końcu której w odległości 100 m widać kapliczkę zbudowaną z głazów (Polna nr 5, właściciel Władysław Dereń) poświęconą Matce Bożej Królowej Polski a powstałej dla uczczenia Roku Milenijnego. Dojeżdżamy następnie do skrzyżowania, gdzie mamy tablicę informacyjną i drogowskaz szlaków. W Smardach Górnych warto zwiedzić kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, wzmiankowany w 1376 r., obecny wzniesiony w 1893 r. na miejscu poprzedniego drewnianego z 1636 r.
Łącznik zielony: prowadzi nas do Kluczborka (zaczyna się przy wylocie ul. Polnej na ul. Sadową). Po drodze mijamy z lewej strony przyczółek Sułoszyn, potem już w granicach Kluczborka ogródki działkowe. Na wiadukcie skręcamy w lewo i zjeżdżając w dół, mijamy krytą pływalnię. Tak docieramy do trasy prowadzącącej do stacji PKP. Jadąc dalej żółtą trasą skręcamy w lewo w ul. Sadową (z lewej mijamy gorzelnię) i jedziemy przez mostek na Baryczce. Po 500 m dojeżdżamy do ul. Głównej (droga łącząca Unieszów Skałągi), którą jedziemy w prawo i po 700 m na skrzyżowaniu skręcamy w ul. Mostową. Na początku ulicy (z prawej strony) znajduje się dwór z połowy XIX wieku.	Po następnych 600 m skręcamy w lewo w ul. Górną, drogą łączącą wieś Krzywizna (Schönwald), odległą o ok. 3 km od Smard. Znajduje się tam kościół pw. Matki Boskiej Częstochowskiej, który istniał już w średniowieczu, w 1541 r. przejęty przez protestantów. Obecny zbudowany został po zburzeniu drewnianego w 1881 r. Od 1945 r. katolicki, murowany, neogotycki. Świątynia ta posiada dzwon gotycki z 1516 r. Przejeżdżamy drogę krajową nr 11 i kierujemy się w stronę Łowkowic (Lowkowitz, Bienendorf). Tam wjeżdżamy na szlak "Gościnne Zagrody" i nim docieramy do Kluczborka. (patrz opis szlaku nr 1).